Tại sao phải hầu đồng?
Xoay quanh câu hỏi "Tại sao phải hầu đồng?"
Trước khi tìm hiểu lý do phải hầu đồng, chúng ta cần hiểu bản chất của nghi lễ này. Hầu đồng là hình thức giao tiếp giữa thế giới thực tại (dương gian) và thế giới tâm linh (âm gian) thông qua các thanh đồng (ông đồng, bà đồng).
Trong nghi lễ, các vị thánh thần (Thánh Mẫu, các Quan, các Chầu, các Cô, các Cậu...) được thỉnh mời giáng nhập vào thân xác thanh đồng để ban phúc, trừ tai, phán truyền và ban lộc cho bách gia trăm họ.
2. Giải mã lý do: Tại sao phải hầu đồng?Theo quan niệm dân gian và các bậc nghiên cứu văn hóa tâm linh, việc thực hành nghi lễ hầu đồng xuất phát từ những nguyên nhân chính sau đây:
a.
Trong đời sống tâm linh người Việt, khái niệm "căn đồng số lính" rất phổ biến.
Những người có căn số thường được cho là có sợi dây liên kết đặc biệt với thế giới tâm linh.
Theo quan niệm, nếu một người "có căn" mà không ra hầu hạ, trình quả (thường gọi là bị "Thánh đày"), họ có thể gặp nhiều trắc trở về sức khỏe (ốm đau không rõ nguyên nhân), tinh thần bất an, công việc làm ăn lận đận, trắc trở.
Việc ra đồng (làm lễ hầu đồng) được xem như cách để "trả nợ", giúp thân chủ giải tỏa căn quả, từ đó tâm hồn thanh tịnh, sức khỏe hồi phục và cuộc sống trở nên hanh thông, suôn sẻ hơn.
b.
Đối với người tham gia tín ngưỡng, hầu đồng là dịp để gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp nhất của con người:
Cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Cầu tài lộc, gia đạo bình an, công danh sự nghiệp phát triển.
Hóa giải những tai ương, vận hạn trong năm.
Những phần "lộc" được ban ra trong buổi lễ (tiền lộc, hoa quả, bánh trái) mang ý nghĩa tinh thần lớn, tượng trưng cho sự may mắn và phước lành mà thần linh ban tặng cho cộng đồng.
c. Lưu giữ và bảo tồn giá trị văn hóa dân gian
Dưới góc độ văn hóa xã hội, hầu đồng không đơn thuần là nghi lễ tôn giáo mà còn là một "bảo tàng sống" lưu giữ nhiều giá trị nghệ thuật truyền thống:
Nghệ thuật âm nhạc:
Hát chầu văn – loại hình nghệ thuật âm nhạc kết hợp cùng thanh la, phách, đàn nguyệt vô cùng độc đáo. Vũ đạo và trang phục: Mỗi giá đồng thể hiện một nét văn hóa riêng qua hệ thống trang phục, sắc phục tinh xảo và các điệu múa thiêng mang đậm dấu ấn lịch sử, bản sắc của các dân tộc Việt Nam (Kinh, Mường, Tày, Dao...).
3. Ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong tín ngưỡng thờ Mẫu
Không chỉ trả lời cho câu hỏi "tại sao phải hầu đồng", tín ngưỡng này còn mang lại những giá trị giáo dục đạo đức to lớn:
Đạo lý uống nước nhớ nguồn: Hầu hết các vị thánh được tôn thờ trong hệ thống Tứ phủ đều là các nhân vật lịch sử có thật, có công với đất nước (như Đức Thánh Trần, các vị anh hùng dân tộc, các bà chúa miền núi, miền sông nước). Việc hầu đồng nhắc nhở con cháu đời sau luôn tưởng nhớ đến người có công với dân, với nước.
Tinh thần đại đoàn kết dân tộc: Tín ngưỡng thờ Mẫu tôn vinh các vị thần linh là người dân tộc thiểu số, thể hiện sự giao thoa, dung hợp văn hóa hòa bình giữa các cộng đồng anh em trên dải đất hình chữ S từ bao đời nay.
4. Lời kết: Nhìn nhận đúng đắn về nghi lễ hầu đồng
Hầu đồng là một nét đẹp văn hóa tâm linh lâu đời, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của một bộ phận người dân.
